.jpg)
🛑 වීඩියෝ කෝල් එකක් Record කරනවාදැයි දැනගත හැකිද? - සමාජය කැළඹූ පාසල් සිදුවීම් සහ තාක්ෂණික ඇත්ත
වර්තමානයේ තාක්ෂණය කොතරම් දියුණු වුවත්, අපගේ පුද්ගලිකත්වයට එල්ල වී ඇති තර්ජන දිනෙන් දින ඉහළ යමින් පවතී. විශේෂයෙන්ම WhatsApp, Messenger හෝ IMO වැනි ඇප්ලිකේෂන් හරහා වීඩියෝ ඇමතුම් ගැනීමේදී, අනෙක් පස සිටින පුද්ගලයා එය රහසිගතව පටිගත (Screen Record) කරගනීවිද යන බිය බොහෝ දෙනෙකුට ඇත. මෑතකදී සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ ප්රචාරය වූ නාලන්දා විද්යාලය හා සම්බන්ධ යැයි කියන සිදුවීම වැනි පාසල් ළමුන්ගේ වීඩියෝ ලීක් වීම් (Video Leaks) සමඟ මෙම ගැටලුව නැවතත් කරළියට පැමිණ ඇත.
මෙම ලිපියෙන් අපි සොයා බලන්නේ තාක්ෂණිකව මෙය සොයාගත හැකිද, මෙවැනි දේවලින් ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද සහ නීතිමය පියවර මොනවාද යන්නයි.
ඇත්තටම Notification එකක් එනවාද?
කෙටි පිළිතුර නම්, නැත. ඔබ සාමාන්ය වීඩියෝ ඇමතුමක් ලබාගන්නා විට, අනෙක් පාර්ශවය එය Screen Record කළහොත් ඒ බව ඔබට දැනුම් දීමට WhatsApp, Messenger හෝ Zoom වැනි පහසුකම් වලට හැකියාවක් නොමැත. Snapchat වැනි සමහර ඇප් වල Screenshot එකක් ගත් විට දැනුම් දීමක් ලැබුණද, වීඩියෝ කෝල් පටිගත කිරීමේදී බොහෝ විට එවැන්නක් සිදු නොවේ.
තාක්ෂණිකව මෙය සොයාගැනීම අපහසු ඇයි?
බොහෝ දෙනා අසන ප්රශ්නයක් නම්, "ඇයි WhatsApp වලට බැරි Screen Record කරන බව අපිට කියන්න?" යන්නයි. මෙයට ප්රධාන හේතුව වන්නේ ස්මාර්ට් දුරකථන වල ආරක්ෂක පද්ධතියයි (OS Privacy).
Sandboxing තාක්ෂණය: Android සහ Apple (iOS) දුරකථන නිර්මාණය කර ඇත්තේ එක් ඇප් එකක් (උදා: WhatsApp) තුළ සිදුවන දේ තවත් ඇප් එකකට (Screen Recorder) බැලීමට හෝ, Screen Recorder එකක් ක්රියාත්මක වන බව WhatsApp වලට දැකීමට නොහැකි වන ලෙසයි. මෙය පරිශීලකයාගේ ආරක්ෂාවට (Privacy) යොදා ඇති උපක්රමයකි.
තුන්වන පාර්ශවීය මෘදුකාංග (Third-party Apps): අනෙක් පුද්ගලයා AZ Screen Recorder වැනි බාහිර ඇප් එකක් භාවිතා කරන්නේ නම්, එය ක්රියාත්මක වන්නේ වීඩියෝ කෝල් එකට පිටතින් බැවින් එය හඳුනාගැනීම දුරකථනයට අපහසුය.
මෑතකාලීන සිදුවීම් සහ "නාලන්දා සිද්ධිය" අපට උගන්වන පාඩම
පසුගිය දිනවල සමාජ මාධ්ය කැළඹූ, ප්රධාන පෙළේ පාසල් සිසුන් සම්බන්ධ යැයි කියන වීඩියෝ සිදුවීම් දෙස බැලූ විට අපට වැදගත් කරුණක් පැහැදිලි වේ. එනම් තාක්ෂණයට වඩා එතැන ඇත්තේ "විශ්වාසය පළුදු වීමක්" බවයි.
මෙවැනි බොහෝ වීඩියෝ අන්තර්ජාලයට මුදා හැරෙන්නේ හැකර්වරුන් (Hackers) විසින් නොව, තමන් අන්ධ ලෙස විශ්වාස කළ මිතුරන් හෝ පෙම්වතුන් අතින්මය. යොවුන් වියේ පසුවන දරුවන් විනෝදයට හෝ ආදරය ප්රකාශ කිරීමට සිදුකරන වීඩියෝ ඇමතුම්, පසුව ඇතිවන අමනාපකම් මත පළිගැනීමක් ලෙස සමාජ මාධ්යට මුදා හැරේ. මෙය දරුවන්ගේ අනාගතයම අඳුරු කළ හැකි බරපතල තත්ත්වයකි.
වඩාත්ම භයානක "Analog Hole" ක්රමය
තාක්ෂණයෙන් කොතරම් ආරක්ෂා වුවත්, අනෙක් පුද්ගලයාට ඉතාම පහසුවෙන් කළ හැකි දෙයක් ඇත. එනම් තමන් වීඩියෝ කෝල් එක ගන්නා දුරකථනය දෙසට, වෙනත් දුරකථනයක් අල්ලා වීඩියෝ කිරීමයි.
මෙය තාක්ෂණික භාෂාවෙන් "Analog Hole" ලෙස හඳුන්වයි. මෙලෙස වෙනත් ෆෝන් එකකින් වීඩියෝ කළහොත්, ලොව දියුණුම තාක්ෂණයටවත් එය නතර කළ නොහැක. මෑත කාලීන පාසල් සිදුවීම් බොහොමයක වීඩියෝ පිටවී ඇත්තේ මෙම ක්රමයෙනි.
ආරක්ෂා වීමට කළ හැකි දේ (Practical Solutions)
මෙය 100% ක් වැළැක්විය නොහැකි වුවත්, අවදානම අවම කරගැනීමට පහත පියවර අනුගමනය කරන්න.
View Once ගැන පමණක් සිතන්න: ඔබ යම් ඡායාරූපයක් හෝ වීඩියෝවක් යවන්නේ නම්, අනිවාර්යයෙන්ම WhatsApp හි ඇති 'View Once' (එක් වරක් පමණක් බැලිය හැකි) පහසුකම භාවිතා කරන්න. නමුත් මතක තබා ගන්න, වීඩියෝ ඇමතුම් (Calls) සඳහා මෙම ආරක්ෂාව තවම ලැබී නැත.
පරිසරය ගැන විමසිලිමත් වන්න: අනෙක් පුද්ගලයා හෙඩ්සෙට් (Headset/Earphones) භාවිතා නොකරන්නේ නම්, ඔබේ කටහඬ ස්පීකර් (Loudspeaker) හරහා අන් අයට ඇසීමට ඉඩ ඇත. එසේම ඔහු සිටින තැන වෙනත් අය ගැවසෙන්නේ දැයි සැලකිලිමත් වන්න.
ඩිජිටල් පියවර: ඔබ නොදන්නා හෝ අන්තර්ජාලයෙන් හඳුනාගත් අය සමග වීඩියෝ ඇමතුම් ගැනීමේදී කිසිසේත්ම සංවේදී දර්ශන හෝ කතාබහ සිදු නොකරන්න. "අන්තර්ජාලයේදී කිසිවෙක් 100% ක් විශ්වාස නොකිරීම" හොඳම ආරක්ෂාවයි.
යම් හෙයකින් වීඩියෝවක් ලීක් වුවහොත්?
ඔබේ හෝ ඔබ දන්නා අයෙකුගේ වීඩියෝවක් අනුදැනුමකින් තොරව සමාජ මාධ්යයේ පලවී ඇත්නම්, බිය වී සැඟවී සිටීම විසඳුම නොවේ. වහාම පහත පියවර ගන්න:
ශ්රී ලංකා CERT (Sri Lanka CERT): අන්තර්ජාල ආරක්ෂාව පිළිබඳ ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන ආයතනය අමතන්න. (ක්ෂණික ඇමතුම්: 101)
පොලිස් ළමා හා කාන්තා කාර්යාංශය: පුද්ගලිකත්වයට හානි කිරීම සහ අසභ්ය දේ ප්රචාරය කිරීම ලංකාවේ නීතියට අනුව බරපතල වරදකි. ළඟම ඇති පොලිසියට පැමිණිලි කරන්න.
Report කිරීම: අදාළ වීඩියෝව පලවූ සමාජ මාධ්ය වේදිකාවට (Facebook/Telegram) එය වහාම Report කරන්න.
තාක්ෂණය අපට පහසුවක් වුවද, එය භාවිතා කළ යුත්තේ බුද්ධිමත්වයි. ක්ෂණික ආවේගයන් සහ විශ්වාසය මත කරන කුඩා ක්රියාවක් මුළු ජීවිතයම වෙනස් කළ හැකි බව සිහි තබා ගන්න.