.jpg)
හිස්හොරි (Dandruff) වදෙන් සදහටම මිදෙමු: විද්යාත්මක ප්රතිකාර සහ සම්පූර්ණ මාර්ගෝපදේශය
ඔබත් කාර්යාලයේදී හෝ උත්සවයකදී ඇඳුම මත වැටී ඇති සුදු පැහැති කුඩු (හිස්හොරි) නිසා ලැජ්ජාවට පත්ව සිටිනවාද? හිස්හොරි යනු ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ දෙනෙකු පීඩා විඳින, නමුත් නිසි දැනුවත්භාවයක් නොමැතිකම නිසා සුව කරගැනීමට අපහසු වී ඇති පොදු සෞඛ්ය ගැටලුවකි.
මෙම ලිපිය මගින් හිස්හොරි ඇතිවීමට සැබෑ විද්යාත්මක හේතු, වෙළඳපොලෙන් තෝරාගත යුතු හොඳම ෂැම්පු වර්ග, ස්වභාවික ප්රතිකාර සහ මෙය නැවත ඇතිවීම වළක්වා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව A සිට Z දක්වා විස්තර කෙරේ.
හිස්හොරි (Dandruff) යනු කුමක්ද?
සරලව කිවහොත් හිස්හොරි යනු හිස් කබලේ ඇති මැරුණු සමේ සෛල, සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා වේගයෙන් ගැලවී යාමයි. මෙය බොහෝ විට Seborrheic Dermatitis නම් චර්ම රෝගී තත්ත්වයේ මූලික අවස්ථාවක් ලෙසද හැඳින්විය හැක. මෙය අපිරිසිදුකම නිසාම පමණක් ඇති වන්නක් නොවේ.
හිස්හොරි ඇතිවීමට බලපාන ප්රධාන විද්යාත්මක හේතු 3ක්
Malassezia Globosa (දිලීරය): මෙය අප සැමගේම හිස් කබලේ ජීවත් වන ස්වභාවික යීස්ට් වර්ගයකි. නමුත් සමහර අයගේ හිස් කබලේ මෙය අධික ලෙස වර්ධනය වේ.
සමේ තෙල් (Sebum): මෙම දිලීරය අපගේ හිස් කබලෙන් නිපදවන තෙල් ආහාරයට ගනී.
සංවේදීතාව: දිලීර ක්රියාකාරිත්වය නිසා නිපදවෙන අතුරු ඵලවලට (Oleic Acid) ඔබේ සම සංවේදී නම්, සම රතු වී, කැසීම ඇති වී, පොතු ලෙස ගැලවී යයි.
1. නිවැරදි ප්රතිකාරය තෝරා ගන්නේ කෙසේද? (Best Ingredients)
හිස්හොරි පාලනයට සාමාන්ය සබන් හෝ ෂැම්පු භාවිතය ප්රමාණවත් නොවේ. ඔබ මිලදී ගන්නා ෂැම්පු බෝතලයේ පිටුපස ඇති ලේබලයේ පහත සඳහන් ඖෂධීය සංයෝග (Active Ingredients) අඩංගු දැයි පරීක්ෂා කරන්න.
A. Zinc Pyrithione (සින්ක් පිරිත්යෝන්)
මෙය බොහෝ සුලබ හිස්හොරි නාශක ෂැම්පු වර්ගවල (උදා: Head & Shoulders) අඩංගු වේ. මෙය දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය පාලනය කිරීමට සමත්ය. සාමාන්ය හිස්හොරි තත්ත්වයන් සඳහා මෙය සුදුසුය.
B. Ketoconazole (කීටොකොනසෝල්)
මෙය ඉතා ප්රබල දිලීර නාශකයකි. අනෙක් ෂැම්පු වර්ගවලින් සුව නොවන, තදබල හිස්හොරි තත්ත්වයන් සඳහා මෙය ඉතාමත් සාර්ථකයි. (උදා: Nizoral වැනි වර්ග).
C. Selenium Sulfide (සෙලේනියම් සල්ෆයිඩ්)
මෙමගින් හිස් කබලේ සෛල මැරෙන වේගය අඩු කරන අතර දිලීර පාලනය කරයි. (සැලකිය යුතුයි: මෙය භාවිතා කළ පසු හිසකෙස් හොඳින් සේදිය යුතුය, නැතහොත් හිසකෙස් අවපැහැ ගැන්විය හැක).
D. Salicylic Acid (සැලිසිලික් ඇසිඩ්)
මෙය හිස් කබලේ එකතු වී ඇති ඝන වූ මැරුණු සම දියකර ඉවත් කිරීමට ("Scrub" එකක් ලෙස) ක්රියා කරයි.
2. ෂැම්පු භාවිතා කළ යුතු නිවැරදි ක්රමය
බොහෝ දෙනාට මිල අධික ෂැම්පු වර්ග භාවිතා කළත් ප්රතිඵල නොලැබෙන්නේ වැරදි භාවිතය නිසාය.
ෂැම්පු ස්වල්පයක් ගෙන හිස් කබලේ හොඳින් ගල්වා ඇඟිලි තුඩු වලින් (නියපොතු වලින් නොවේ) මෘදු ලෙස සම්බාහනය කරන්න.
ඉතාම වැදගත් පියවර: වහාම සෝදා හරින්න එපා. ඖෂධය දිලීරයට එරෙහිව ක්රියා කිරීමට විනාඩි 5ක් පමණ හිස මත තිබෙන්නට හරින්න.
ඉන්පසු පිරිසිදු වතුරෙන් හොඳින් සෝදා හරින්න.
සතියකට දෙවරක් හෝ තුන් වරක් මෙය සිදු කරන්න.
3. ස්වභාවික සහ ආයුර්වේද සත්කාර (Natural Remedies)
රසායනික ද්රව්ය අවම කිරීමට කැමති ඔබට පහත ස්වභාවික සත්කාර අත්හදා බැලිය හැක.
Tea Tree Oil: මෙය ස්වභාවික විෂබීජ නාශකයකි. ඔබ භාවිතා කරන ෂැම්පු එකට Tea Tree Oil බිංදු කිහිපයක් එකතු කර භාවිතා කරන්න.
දෙහි යුෂ: දෙහි වල ඇති ඇසිඩ් ගතිය දිලීර විනාශ කිරීමට සහ හිස් කබලේ pH අගය සමබර කිරීමට උපකාරී වේ. (හිස් කබලේ තුවාල ඇත්නම් දෙහි භාවිතයෙන් වළකින්න).
කෝමාරිකා: හිස කැසීම අධික නම්, ස්නානයට පෙර කෝමාරිකා ජෙල් ආලේප කිරීමෙන් සමට සිසිලසක් ලැබේ.
4. හිස්හොරි නැවත ඇතිවීම වළක්වා ගන්නේ කෙසේද?
ප්රතිකාර මගින් හිස්හොරි ඉවත් කරගත් පසු, එය නැවත ඇති නොවීමට ඔබේ ජීවන රටාව වෙනස් කරගත යුතුය.
හිසට තෙල් දැමීම සීමා කරන්න: හිස්හොරි ඇති කරන දිලීරය තෙල් වලට ඉතා ප්රිය කරයි. ඔබට හිස්හොරි ඇත්නම්, හිසට තෙල් දමා දින ගණන් සිටීමෙන් (Leave-on oils) වළකින්න.
මානසික ආතතිය (Stress) පාලනය: ආතතිය වැඩිවන විට සිරුරේ ප්රතිශක්තිය අඩු වී දිලීර ආසාදන පහසුවෙන් ඇතිවේ.
සීනි භාවිතය අඩු කරන්න: අධික සීනි සහ පිටි සහිත ආහාර, ශරීරයේ ඉන්සියුලින් මට්ටම ඉහළ නංවන අතර එය තෙල් නිපදවීම වැඩි කිරීමට හේතු විය හැක.
හිරු එළිය: දිනපතා උදෑසන හිරු එළිය ස්වල්ප වේලාවක් හිසට වැටීම දිලීර පාලනයට හිතකරය.
පෞද්ගලික පිරිසිදුකම: ඔබේ පනාව, තුවාය සහ කොට්ට උර නිතරම පිරිසිදුව තබා ගන්න. ඒවා අන් අය සමඟ හුවමාරු කර නොගන්න.
විශේෂ අවවාදයයි (Medical Disclaimer)
ඉහත ප්රතිකාර ක්රම මගින් සති දෙකක් ඇතුළත ඔබේ තත්ත්වය පාලනය නොවන්නේ නම්, හෝ හිස් කබලේ තදබල තුවාල, සැරව ගැලීම් හෝ වෙනත් ශරීර කොටස්වල රතු පැහැති ලප ඇති වේ නම්, වහාම වෛද්යවරයෙකු හමුවන්න. එය සොරයිසිස් (Psoriasis) හෝ Eczema වැනි වෙනත් රෝගී තත්ත්වයක් විය හැක.
(මූලාශ්ර: American Academy of Dermatology Association)